Ale kino+
Hinterland

Film. KTO SIEJE WIATR

KTO SIEJE WIATR

Inherit the Wind
dramat, USA, 1960, 123 min.
reżyseria: Stanley Kramer
obsada: Florence Eldridge, Fredric March, Gene Kelly, Spencer Tracy
Premiera w Ale kino+: 6.11.2006 r.
5.00
343
10 głosy | 155 miejsce w rankingu
1
2

Filmowa wariacja na temat jednej z najgłośniejszych spraw w historii amerykańskiego sądownictwa - procesu amerykańskiego nauczyciela oskarżonego o propagowanie teorii ewolucji.

Słynny "małpi proces" odbył się w roku 1925 w miasteczku Dayton w Tennessee, gdzie miejscowy nauczyciel biologii John T. Scopes oskarżony został o propagowanie sprzecznej z Biblią - jak wówczas uważano - darwinowskiej teorii ewolucji. Obrony podjął się wówczas tyleż wybitny, co kontrowersyjny prawnik Clarence Darrow (Spencer Tracy), zatwardziały ateista wsławiony rok wcześniejszą obroną Leopolda i Loeba, zabójców 14-letniego Bobby'ego Franksa, który był ofiarą ich "doskonałego" planu (ów proces stał się zresztą tematem innego filmu, w który Darrowa zagrał sam Orson Welles). W "małpim procesie" znany z niekonwencjonalnych metod Darrow zmierzył się z niemniej znanym prawnikiem Williamem Jenningsem Bryanem (Fredric March), trzykrotnym kandydatem na prezydenta Stanów Zjednoczonych.

Głośny proces najpierw zainspirował dramatopisarzy Jerome'a Lawrence'a i Roberta E. Lee, których sztuka "Inherit the Wind" na amerykańskie sceny weszła w 1955 roku. Pięć lat później dramat przeniósł na ekrany STANLEY KRAMER ("Ucieczka w kajdanach", "Ostatni brzeg", "Wyrok w Norymberdze", "Zgadnij, kto przyjdzie na obiad"), nazywany w branży "sumieniem Hollywood" pionier niezależnej produkcji filmowej, twórca znany ze swojej antywojennej i antyfundamentalistycznej postawy. Kramer zmienił zarówno nazwę miasta, jak i nazwiska bohaterów, uprościł nieco argumentację, a nawet pokusił się o elementy parodii. Dodał też wątek miłosny, który wówczas w kinie był wręcz obowiązkowy. Rolę Henry'ego Drummonda, obrońcy oskarżonego nauczyciela, powierzył swojemu ulubionemu aktorowi Spencerowi Tracy'emu, który za tę kreację otrzymał nominację do Oscara i nagrody BAFTA. Fredric March natomiast, który w "Kto sieje wiatr" zagrał chrześcijańskiego fundamentalistę Matthew Brady'ego (odpowiednik Bryana), oskarżyciela w procesie, za swoją niezwykłą kreacje otrzymał nagrodę aktorską w Berlinie. Berlińskie jury wyróżniło obraz Kramera jeszcze jedną, dość nietypową nagrodą. "Kto sieje wiatr" otrzymał tytuł najlepszego filmu roku odpowiedniego dla młodej widowni.

Dzięki popularności sztuki Lawrance'a i Lee, wzmocnionej przez sukces filmu Kramera, sprawę nauczyciela z Dayton prasa obwołała "procesem stulecia". Historycy jednak zarówno dramaturgom, jak i reżyserowi zarzucali przeinaczanie faktów i zbytnie uproszczenie przebiegu procesu - rzecz jasna na niekorzyść oskarżycieli. W rzeczywistości William Jennings Bryan, w filmie przedstawiony jako ograniczony ignorant, choć istotnie obsesyjnie oddany był sprawom wiary, na temat darwinizmu miał poglądy dość umiarkowane. Wiadomo nawet, że miał swój własny egzemplarz "O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego" i znał teorię ewolucji. Zgadzał się też podobno, że jej prawom podlegają niższe organizmy, zaprzeczał jednak, że darwinizm może wyjaśnić pochodzenie człowieka.

Głównie dzięki staraniom Bryana, obrońcy "starej, dobrej religii", w maju 1925 roku władze ustawodawcze stanu Tennessee uchwaliły, iż: "Będzie sprzeczne z prawem [...] nauczanie jakiejkolwiek teorii zaprzeczającej prawdziwości historii Boskiego Stworzenia człowieka, tak jak uczy tego Biblia i uczenie zamiast tego, że człowiek pochodzi od zwierząt niższego rzędu". Co ciekawe, dziś - 80 lat po "małpim procesie" - nadal większość Amerykanów wciąż nie jest przekonanych o słuszności teorii Darwina. Władze Kentucky radzą unikać słowa "ewolucja", a w Kansas nauka o pochodzeniu gatunków nie jest już obowiązkowa.

KOMENTARZE - ARCHIWUM

#anja
31.10.2006 21:45
CYTUJ

Film jest naprawdę bardzo dobry!!! Oglądałam go już kilka razy i chyba będę go oglądać dalej, za każdym razem gdy pojawi się w telewizji. Gorąco polecam, a Spencer Tracy jest jak zawsze gienialny!!!

#krzem
Zagłebie
07.11.2006 07:57
CYTUJ

mysle, ze przypomnienie filmu dotyczącego "małpiego procesu" jest celowym dzialaniem w obliczu sytuacji po wypowiedziach duetu Giertych&Orzechowski
:) popieram

i tylko smutno ze Polska zaczyna przypominac Dayton w Tennessee z 1925 roku


mgrabas

Autostopowicz
postów: 0
09.12.2006 08:04
CYTUJ

To uczta intelektualna najwyższej próby. Nawet dzieci z przyjemnością i zainteresowaniem oglądnęły. Dialogi tak wyraziste, że nie musi się nawet patrzeć na ekran! Kto film tylko posłuchał chce go jeszcze raz... oglądnąć!! :-)

#Andrew_1961
Świdnica
09.12.2006 11:30
CYTUJ

Moherowe berety kontra naukowy umysł. Film świetny. Taka hipokryzja do dziś istnieje w naszym polskim społeczeństwie. Wystarczy pójść w niedzielę pod kościół i powiedzieć coś głośno na ojca dyrektora. Na własne rydzyko!

#llukiz
16.01.2007 16:12
CYTUJ

Film nie jest zły. Na imdb dałem mu 7. Jednak za bardzo spłycił problem. Cała rozprawa jest trochę infantylna, niemniej wart jest obejrzenia

#ank
Białystok
26.02.2008 07:14
CYTUJ

Pamiętam ten film jeszcze z seansów w kinach. Tak, tak - wyświetlano ten film w kinach PRL-owskich, w latach 60. Oglądałem go kilka razy. Kilka (a może więcej) lat temu był też emitowany - bodajże w TVP. Aż się prosiło, by powtórzyć go w czasach Końskiego Łba i i jemu podobnych. Zresztą, czy to coś zmieni??? Dziś trochę razi dość archaiczna forma tego filmu. Przydała by się uwspółcześniona powtórka. Ale skąd wziąć zwłaszcza Spencera Tracy i Gene Kelly'ego?





SERIALE

Hinterland

Hinterland

Nowy brytyjski serial kryminalny, utrzymany w klimacie produkcji spod znaku nordic noir.


Fargo

Nagrodzony 3 statuetkami Emmy serial kryminalny nawiązujący do kultowej czarnej komedii braci Coen.


Detektyw Murdoch 7

Przygody Williama Murdocha - genialnego detektywa z Toronto początku XX wieku. Kolejny sezon to era kinoteatrów i pierwszych filmów dźwiękowych.