LŚNIENIE

The Shining

horror, Wlk. Brytania, 1980, 114 min

reżyseria: Stanley Kubrick
obsada: Jack Nicholson, Shelley Duvall, Danny Lloyd, Scatman Crothers

Stanley Kubrick ekranizuje powieść mistrza grozy Stephena Kinga. "Lśnienie" to jedno z najdoskonalszych dzieł w historii filmowego horroru i jeden z najbardziej przerażających obrazów, jakie kiedykolwiek nakręcono.

Jack Torrance (Jack Nicholson) jest neurotycznym pisarzem dotkniętym kryzysem twórczym. Od dawna nie jest w stanie niczego napisać, boryka się z problemami finansowymi. Propozycja objęcia posady stróża w położonym w górach Kolorado hotelu wydaje się w tej sytuacji darem niebios. Hotel będzie zamknięty przez całą zimę, aż do nowego sezonu. Oprócz Jacka, jego żony (Shelley Duvall) i małego synka (Danny Lloyd) przez kilka miesięcy nie będzie tu żywej duszy. Literat ma nadzieję, że na odludziu, z dala od codziennego zamieszania, odnajdzie spokój i twórcze natchnienie. Kiedy spadają pierwsze śniegi, hotel zostaje odcięty od świata. Tymczasem posiadający zdolności paranormalne syn pisarza twierdzi, że budynek jest nawiedzony przez duchy. Jack nie zdaje sobie sprawy z ich obecności, ale mroczne siły drzemiące w hotelu mają największy wpływ właśnie na niego. W tym miejscu doszło kiedyś do tragedii; poprzedni dozorca zamordował swoją żonę i dzieci. Wiele wskazuje na to, że wydarzenia z przeszłości mogą się powtórzyć; z biegiem czasu Jack stopniowo traci zmysły i sprawia wrażenie opętanego.

Kiedy rozpoczynała się realizacja "Lśnienia", obsesyjny perfekcjonizm STANLEYA KUBRICKA był już w filmowym świecie legendą. Mimo to, aktorzy grający po raz pierwszy u wielkiego reżysera byli zaszokowani stylem jego pracy. Kubrick powtarzał niektóre ujęcia ponad sto razy zanim osiągnął satysfakcjonujący go efekt. Dobiegający siedemdziesiątki Scatman Crothers nie zniósł wywieranej przez mistrza presji oraz reżimu niekończących się dubli i doznał na planie załamania nerwowego. Słynną sekwencję z rzeką krwi wylewającą się z hotelowej windy Kubrick kręcił blisko rok - każda kolejna powtórka wymagała dziewięciu dni żmudnych przygotowań. Po zakończeniu realizacji Jack Nicholson zarzekał się, że nigdy więcej nie zgodzi się na współpracę z autorem "Mechanicznej pomarańczy". Zarówno Nicholson jak i Shelley Duvall podczas zdjęć balansowali na granicy wyczerpania nerwowego i histerii. Ale o to właśnie chodziło Kubrickow. Finalny efekt okazał się porażający. Reżyserowi udało się dotrzeć do znacznie głębszych pokładów grozy, niż te, które eksplorował literacki oryginał pióra Stephena Kinga. Filmowa wersja "Lśnienia" to coś więcej niż niesamowita historia o nawiedzonym hotelu - to opowieść o niebezpieczeństwach czających się w procesie tworzenia, o szaleństwie, o demonach kryjących się na dnie ludzkiej duszy. Jack Nicholson był zmęczony kaprysami despotycznego filmowca, ale sam przyznawał, że zagrał u Kubricka jedną ze swoich najwybitniejszych ról.

Do nielicznych osób, które nie doceniły "Lśnienia" zaliczał się autor literackiego pierwowzoru filmu, Stephen King. Pisarz narzekał, że Kubrick odszedł zbyt daleko od jego wizji. Kilkanaście lat później King osobiście napisał scenariusz według swojej powieści. Na jego podstawie zrealizowano telewizyjny miniserial, bez wątpienia wierniejszy książce, ale pozbawiony obezwładniającej siły, którą przerażała ekranizacja Kubricka.