Ale kino+
KINO MÓWI
Film. Berlin Alexanderplatz

Berlin Alexanderplatz


serial, RFN/Włochy, 1980-2006, 81 min.
reżyseria: Rainer Werner Fassbinder
obsada: Barbara Sukowa, Gottfried John, Gunter Lamprecht, Hanna Schygulla
Premiera w Ale kino+: 11.06.2007 r.
5.00
343
5 głosy | 84 miejsce w rankingu
Berlin Alexanderplatz

"Berlin Alexanderplatz" to jeden z najambitniejszych filmowych projektów w historii kina i telewizji. Dzięki cyfrowemu odnowieniu, którego dokonano z okazji przypadającej 10 czerwca 2007 roku 25. rocznicy śmierci Reinera Wernera Fassbindera, dzieło życia reżysera dziś przeżywa drugą młodość.

"Berlin Alexanderplatz" RAINERA WERNERA FASSBINDERA, jednego z największych, ale i najbardziej kontrowersyjnych niemieckich twórców bez wątpienia można zaliczyć do najbardziej niezwykłych przedsięwzięć filmowych XX wieku. Zrealizowany w 1980 roku, trwający 15 godzin film, wyemitowany został po raz pierwszy jako telewizyjny serial. Z przypadającej 10 czerwca 2007 roku 25. rocznicy śmierci reżysera jego najbardziej znaczące dzieło zostało cyfrowo odnowione i przetransponowane z taśmy 16 mm na 35 mm HD. Na MFF w Berlinie w 2007 roku pokaz odrestaurowanej wersji "Berlin Alexanderplatz" był wydarzeniem specjalnym. Trwający 15 godzin seans, który uświetnili aktorzy zmarłego w 1982 roku Fassbindera - Günter Lamprecht, Hanna Schygulla, Barbara Sukowa i Gottfried John - zakończył się o świcie.

Obraz jest adaptacją wydanej w 1929 roku powieści urodzonego w Szczecinie Alfreda Döblina. Porównywany do "Ullisesa" Jamesa Joyce'a "Berlin Alexanderplatz: dzieje Franciszka Biberkopfa" to pierwsza i najważniejsza niemiecka powieść wielkomiejska: sugestywny portret świata drobnych handlarzy, bezrobotnych, prostytutek, alfonsów i złodziei zamieszkujących stolicę Republiki Weimarskiej. Jest to też niezwykły zapis historii Niemiec od niespokojnych lat 20. zaczynając, na Hitlerze i jego faszystowskiej ideologii kończąc.

Berlin, lata dwudzieste. Franz Biberkopf (Günter Lamprecht) jest niezwykłym człowiekiem. Potrafi być łagodny i uczuciowy, ma wielkie serce i szlachetną naturę, ale bywa porywczy i brutalny, a jego emocje potrafią zmieniać się w przemoc. Włóczy się po Berlinie bez perspektyw, wytyczonych celów i pracy. Właśnie - po czterech latach odsiadki - opuścił więzienie, do którego trafił za nieumyślne spowodowanie śmierci. Teraz chce zacząć nowe życie, choć to niełatwe, kiedy nie ma się przyjaciół. Franz wierzy jednak, że ich ma: wśród nich jest jego była dziewczyna Eva (Hanna Schygulla), dziś luksusowa prostytutka. Niestety nikt nie umie albo nie chce mu pomóc. Bez pracy i współczucia, boleśnie samotny Franz odchodzi donikąd, gdzie pociechą jest tylko alkohol. Po kilku tygodniach postanawia, że nie podda się tak łatwo. Znów jest pełen nadziei. Spotyka Reinholda (Gottfried John) tajemniczego i fascynującego kryminalistę i sutenera. Może nawet demona. Pod wpływem niezrozumiałego magnetyzmu Franz całkowicie składa swoje życie w jego rękach. Znów łamie prawo i znów przegrywa: jednocześnie traci rękę i przyjaźń Reinholda. Zdobywa jednak coś wyjątkowo cennego: czystą i piękną miłość słodkiej Mieze (Barbara Sukowa). Reinhold nie zamierza jednak zrezygnować z zemsty na dawnym przyjacielu: rewanżem będzie śmierć Mieze.


UWAGA!
PONIŻSZE STRESZCZENIE ODCINKA
ZDRADZA WIELE ISTOTNYCH WĄTKÓW I WYDARZEŃ.
ZALECAMY, ŻEBYŚ NIE CZYTAŁ GO PRZED OBEJRZENIEM!!!



ODCINEK 1. ZACZYNA SIĘ KARA
Jest rok 1928. Franz Biberkopf (Günter Lamprecht) zostaje wypuszczony z więzienia Berlin-Tegel, w którym odbywał karę czterech lat pozbawienia wolności za zamordowanie swojej dziewczyny, Idy. Teraz Franz musi na nowo odnaleźć swoje miejsce w Berlinie i cel w życiu. Składa więc przed samym sobą uroczystą przysięgę: prowadzić przyzwoity tryb życia i przenigdy nie robić rzeczy, których nie robią ludzie uczciwi. A jego nowa dziewczyna, Lina, ma mu pomóc utrzymać się na właściwych torach.

ODCINEK 2. JAK ŻYĆ, GDY NIE CHCE SIĘ UMRZEĆ
Nastały ciężkie czasy, a zdobycie pracy graniczy z cudem. Jednak w klubie rozrywki dla klasy niższej Franz Biberkopf poznaje mężczyznę, który proponuje mu niezwykle intratną posadę. I tak Franz zostaje sprzedawcą nazistowskiej gazety "Volkischer Beobachter". Wygląda na to, że szczęście wreszcie się do niego uśmiechnęło, choć kumple Franza z jego ulubionego baru wcale nie są tak pełni optymizmu. Nie podoba im się, że ich przyjaciel będzie wystawał na rogu ulicy ze swastyką na ramieniu i wykrzykiwał propagandowe hasła nazistów. Ale co innego może zrobić Franz, skoro jego dziewczyna Lina ma już dosyć jego zamiłowania do erotycznej literatury?

ODCINEK 3. NIESPODZIEWANY CIOS MOŻE ZRANIĆ DUSZĘ
Wujek Liny robi niezłe pieniądze na akwizycji, więc Franz postanawia przyłączyć się do niego w jego wędrówce od domu do domu i zachęcaniu do zakupu sznurowadeł. Interes idzie tak sobie, póki Franz nie spotyka kobiety, którą kojarzył przez wzgląd na jej zmarłego męża. Idą razem na kawę, a potem posuwają się dużo dalej. Franz nawet nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji tego czynu. Przyznaje się do zdrady swojemu koledze i doświadcza pierwszego po wyjściu z więzienia wielkiego rozczarowania: wykorzystując zaufanie Franza, jego znajomy szantażuje kobietę i Biberkopf znów ma kłopoty - mimo swoich ogromnych wysiłków, by być uczciwym człowiekiem. A to niemalże łamie mu serce.

ODCINEK 4.
Rozczarowanie związane z byłym kompanem doprowadza Franza do wściekłości. Biberkopf wycofuje się z życia, zamyka w mieszkaniu, odmawia widzenia się z kimkolwiek - jedynym, na co ma siłę, jest picie. Zastanawia się nad życiem, które przeciekło mu przez palce, z dystansu patrzy na nie jak przez gęstą mgłę. A wszystko, co dzieje się wokół niego wcale nie sprzyja powrotowi do życia: świat, który Franz widzi ze swojego okna pełen jest oszustw i manipulacji, a źli ludzie czerpią korzyści z tej resztki sprawiedliwości, która jeszcze pozostała.

ODCINEK 5.
Franz Biberkopf próbuje jeszcze raz: zdeterminowany, by znowu podjąć trud uporządkowania swojego życia, zaczyna od nowa. A gdzie znalazłby ku temu lepsze miejsce, niż jego ulubiony pub? W pubie Franz poznaje Pumsa i jego gang, którzy robią świetny biznes na czymś, o czym lepiej nie wspominać... a także Reinholda, który się jąka i ma smutne oczy. Czyż nie jest byłym więźniem, jak Franz? Więźniem, owszem, ale zniewolony swoim uzależnieniem od szybkiego zadurzania się w kobietach. Jego romanse zawsze wyglądają tak samo: udaje mu się zdobyć kobietę, ale już wkrótce męczy się jej widokiem i szuka drogi ucieczki. Franz jest jego jedyną nadzieją, człowiekiem, który w odpowiednim momencie odwróci uwagę kobiet od Reinharda, by skupić ją na sobie. Franz chętnie na ten układ przystaje i od tej pory zaczyna się ich regularna, owocna wymiana dziewczynami.

ODCINEK 6.
Franz Biberkopf po pierwsze jest zmęczony ciągłym zmienianiem dziewczyn, a po drugie czuje, że to wcale nie jest najlepszy sposób, by pomóc Reinholdowi. Przypadkowo Franz wplątuje się w zamach, przygotowywany przez ludzie z gangu Puma. Sprawa nosi, rzecz jasna, znamiona przestępstwa, ale Franz ma jak zwykle mgliste pojęcie o tym, co naprawdę się dzieje. Bardziej martwi się tym, że złamał swą wielką obietnicę bycia uczciwym człowiekiem. Biberkopf decyduje się nie mówić nikomu o swojej historii z Reinholdem - jakby nie było, Reinhold jest jego najlepszym przyjacielem i Franz naprawdę go kocha.

ODCINEK 7.
Franz Biberkopf jest kontuzjowany, uszkodził sobie ramię, ale jedyne, co mu pozostało w tej sytuacji to wierzyć, że co go nie zabije, to go wzmocni. Trochę czasu zajmuje Franzowi powrót do zdrowia, ale ostatecznie Biberkopf odzyskuje siły. Szczególnie, od kiedy Eva i jej przyjaciel Herbert troskliwie się nim opiekują, a nawet chcą zemścić się za krzywdę wyrządzoną Franzowi. Ale on wcale nie dąży do rewanżu, chce po prostu, by cała sprawa ucichła albo toczyła się własnym torem. A kiedy Franz słucha, jak Willy mówi o polityce, zaczyna nawet zastanawiać się nad swoją przyszłością...

ODCINEK 8.
Franz jest o krok od złamania swojego przyrzeczenia o porządnym prowadzeniu się. Ma wrażenie, że bez tego balastu czułby się znacznie lepiej. I wtedy właśnie spotyka dziewczynę o imieniu Mieze: dzięki niej słońce zaczęło powoli wychylać się zza chmur, które otaczały Franza. Cóż to za cudowna, malutka kobietka! Naprawdę, Mieze jest przy Franzu tak drobna, że łatwo mógłby nosić ją w kieszeni. Biberkopf zakochuje się, a dawne pokłady energii wracają do niego ze zdwojoną siłą. Pewnego dnia list adresowany do Mieze przypadkowo wpada w ręce Franza, a ten nie potrafi się powstrzymać przed otwarciem koperty. List okazuje się wyznaniem miłosnym od mężczyzny, który również zakochał się w dziewczynie Franza. I wtedy Biberkopfa dopada przeraźliwy strach, że mógłby stracić swoją małą Mieze...

ODCINEK 9.
Eva próbuje utwierdzić Franza w przekonaniu, że Mieze to naprawdę lojalna dziewczyna - nawet tak drobny gest, jak spacer z Franzem po ulicy powinien być odbierany jako przejaw jej miłości. Franz idzie na spotkanie z Mieze w ich stałym punkcie spotkań, na rogu ulic Jean Paul St. i Moses. I kiedy widzi ją, stojącą przy drogowej barierce w blasku słońca, tak kruchą i piękną, serce Franza zaczyna wypełniać przyjemne ciepło, wywołane świadomością, że Mieze stoi tam właśnie dla niego. I nagle dociera do niego, jak bardzo ją kocha i jak szaleńczo ona kocha jego. Od tego momentu Franz czuje się wystarczająco silny, by znów spotkać się z Reinholdem, człowiekiem, który przecież chciał go zabić. Biberkopf zaczyna interesować się polityką: teraz, kiedy ma dużo czasu dla siebie, postanawia wybrać się na polityczne spotkanie, które wydaje mu się trochę dziwne. Franz zauważa bowiem, jakie to zabawne, że można być jednocześnie za i przeciw w tej samej sprawie.

ODCINEK 10.
Mieze wpada na nowy pomysł: chce mieć z Franzem dziecko, maleńkiego Biberkopfa, bo tak bardzo go kocha. Od kiedy Mieze dowiaduje się, że nie może mieć dzieci, chce by Eva urodziła je zamiast niej - przecież nie ma znaczenia, kto będzie biologiczną matką, jeżeli Franz zostanie ojcem. Mieze staje się niezależna i zdecydowana także na innych polach: planuje wyjechać na trzydniowe wczasy z jednym ze swoich klientów. Dlaczegóżby miała nie jechać, przecież ten mężczyzna dobrze jej za to zapłaci, a nikt inny, jak tylko Franz będzie mógł z tych pieniędzy korzystać? Biberkopf jest zdruzgotany: całe trzy dni bez jego małej Mieze! Poza tym, wszyscy są przekonani, że Franzowi doskonale wiedzie się w każdej dziedzinie, a tak naprawdę nikt go nigdy nie zapytał, czego on tak naprawdę chce.

ODCINEK 11.
Franz Biberkopf czuje się całkowicie bezużyteczny, jedyne, czego teraz pragnie, to zarobić trochę pieniędzy. Przyłącza się do gangu Pumsa. Ci nie do końca mu ufają, ale dają mu szansę. Teraz Franz, gdy zdobył wreszcie trochę pieniędzy, wpada w doskonały nastrój. Właściwie Franz jest teraz tak z siebie zadowolony, że chowa Reinholda pod swoim własnym łóżkiem, by przyjaciel mógł się przekonać, na czym polega prawdziwe szczęście wynikające z odwzajemnionej miłości do kobiety. Jednak tego akurat wieczoru Mieze postanowiła wyznać Franzowi, że kocha innego mężczyznę, ale nie chce odchodzić od Franza, w końcu przecież należą do siebie. Franz ma wrażenie, że właśnie dostał obuchem w głowę... Z przepełniającego jego serce żalu chce zabić Mieze, jego najcenniejszy skarb.

ODCINEK 12.
Mieze wybacza Franzowi i zostaje z nim, mimo, że w szale prawie ją zamordował. Ale los wystawia Franza Biberkopfa na kolejną próbę, chyba najtrudniejszą z dotychczasowych: Reinhold, który od pewnego czasu stara się zdobyć Mieze, obmyśla sprytny plan, by schwytać ją, gdy będzie gdzieś sama. Nieświadoma zasadzki, którą na nią zastawiono, Mieze prowadzi Reinholda do odludnego lasu. Mieze wierzy, że Reinhold próbuje ją uwieść, ale on chce ją zamordować.

ODCINEK 13.
Franz Biberkopf jest załamany. Mieze, jedyna osoba, której ufał i którą kochał najbardziej na świecie, w którym zaufanie i miłość zdawały się być wielkim kłamstwem, opuściła go. Franz nigdzie nie umie jej znaleźć i nikt nie jest w stanie powiedzieć mu, gdzie jest jego ukochana. Kiedy Franz odkrywa, że Mieze została zamordowana, jest wstrząśnięty. Przecież ona w ogóle nie chciała go zdradzić i odejść.

EPILOG
Franz trafia do zakładu dla obłąkanych. Nie tak dawno postanowił sobie prowadzić uczciwe życie, ale jak długo człowiek może tkwić w takim postanowieniu bez utraty zmysłów? Teraz, kiedy już nie zależy mu na jego życiu, może zacząć o nim marzyć. Ale refleksja, która odbija się w lustrze jego marzeń, wprawia go w rozpacz: widzi w nim człowieka, który zdaje się być arogantem i ignorantem, jest w rzeczywistości tchórzem i nieudacznikiem. Czy to on sam zniszczył wszystko przez swój upór i arogancję? Czy to on jest wszystkiemu winien? I wtedy rodzi się nowy Franz Biberkopf, złamany człowiek, który wreszcie pasuje do życia.




SERIALE

W pułapce 2

Kontynuacja rewelacyjnego islandzkiego serialu "W pułapce".


Coincoin i Nieludzie

Szalony francuski serial komediowy. Cztery lata po premierze "Małego Quinquina"...


Belfer

Oryginalna produkcja CANAL+ w reżyserii Łukasza Palkowskiego z Maciejem Stuhrem w roli głównej.


Więzy krwi

Kameralny thriller psychologiczny o trudnych relacjach rodzinnych.