Ale kino+
alekino+
Film. Buntownik bez powodu

Buntownik bez powodu

Rebel Without a Cause
dramat, USA, 1955, 111 min.
reżyseria: Nicholas Ray
obsada: Ann Doran, Dennis Hopper, James Dean, Jim Backus, Natalie Wood, Sal Mineo
Premiera w Ale kino+: 6.10.2014 r.
5.00
343
5 głosy | 26 miejsce w rankingu
Buntownik bez powodu

Kultowy film o buncie pokolenia młodych Amerykanów z niezapomnianą rolą Jamesa Deana, który niespełna rok po skończeniu zdjęć zginął w swoim wyścigowym porsche na jednej z bocznych dróg Kalifornii.

Po premierze "Buntownika bez powodu" pisano o Jamesie Deanie, że jednym gestem lub spojrzeniem potrafi wyrazić więcej niż parę stron opisu literatury psychologicznej. Nic dziwnego, że Dean, choć główne role zagrał w trzech zaledwie filmach, do dziś pozostaje niekwestionowaną ikoną amerykańskiej kultury i jedną z najbardziej genialnych osobowości kina. Nicholas Ray, reżyser "Buntownika...", po obejrzeniu "Na wschód od Edenu" Kazana nie miał wątpliwości, że główną rolę w jego filmie może zagrać tylko James Dean i zaangażował go mimo protestów wytwórni, która chciała na to miejsce Taba Huntera. Wybór okazał się strzałem w dziesiątkę. W czasach, gdy świat dorosłych młodym Amerykanom kojarzył się tylko z cynicznym pragmatyzmem, w którym nie ma miejsca na ideały i uczucia, Dean, czyli "zły chłopak z dobrej rodziny" (tak brzmiało hasło reklamujące "Buntownika...") stał się żywym symbolem buntu, jaki trzeba stoczyć, by w nieprzychylnym świecie wywalczyć dla siebie miejsce. Wokół aktora rozpętała się medialna histeria, z wypiekami na twarzy oczekiwano jego kolejnej roli, ale "Buntownik bez powodu" okazał się w dorobku Deana ostatnim, ukończonym przez niego filmem. 30 września 1955 roku, podczas realizacji "Olbrzyma" (1956) George'a Stevensa, aktor zginął w swoim wyścigowym porsche na jednej z bocznych dróg Kalifornii i dał początek trwającej do dziś legendzie.

Szczątkowa fabuła filmu Raya skoncentrowana jest wokół dorastającego chłopaka, Jima Starka (James Dean), który w domu bogatych, ale też oschłych i niezdolnych do okazywania uczuć rodziców, czuje się samotny i niezrozumiany. Na oślep zaczyna poszukiwać miłości, ale szybko gubi się w gwałtownym wyścigu po emocje. Za namową kolegów wdaje się w pojedynek "na nerwy", w którym ginie jego przeciwnik. Nękany wyrzutami sumienia, wbrew namowom rodziców, zgłasza się na policję, a później - w obawie przed zemstą kolegów zmarłego - chroni się w opuszczonej willi na wzgórzach Los Angeles. Zabiera ze sobą dwójkę przyjaciół, równie wyobcowanych jak on: Judy (Natalie Wood) i "Platona" (Sal Mineo). To z nimi chce tworzyć nową "rodzinę", której sam nigdy nie doświadczył - rodzinę, w której najważniejsze będą miłość, wzajemne zrozumienie i akceptacja swoich różnic.

NICHOLAS RAY, twórca niepokorny i nieobliczalny, od czasu swojego pierwszego filmu "Oni żyją w nocy" (1949) stał się specjalistą od problemów amerykańskich outsiderów. Pomysł na "Buntownika bez powodu" zaczerpnął z dokumentacyjnej książki doktora Roberta Lindnera o przestępczości młodzieży i sam spędził zresztą przed zdjęciami mnóstwo czasu na poznawaniu środowisk młodzieżowych gangów Los Angeles. Scenariusz przechodził jednak rozmaite perturbacje, a na planie Ray nie bał się wprowadzać w ostatniej chwili poprawek według sugestii młodych aktorów, oczywiście pod przewodnictwem Deana. Zmianie uległ też kolor - początkowo zdjęcia kręcono na taśmie czarno-białej, a ostatecznie zdecydowano się na wykorzystanie nośnika barwnego. Zdaniem niektórych czarno-białe sekwencje Ray kręcił tylko na próbę, zdaniem innych - o zmianie taśmy zadecydowała wytwórnia, która już w trakcie zdjęć zauważyła olbrzymie zainteresowanie filmem i uznała, że obraz tak głośny jeszcze przed ukończeniem pracy musi być kolorowy.

Przez widownię "Buntownik bez powodu" przyjęty został entuzjastycznie, ale zachwyty publiczności i krytyków nie szły w parze z filmowymi nagrodami. Za brawurową rolę Jima Starka Dean nie otrzymał nawet nominacji do Oscara - szanse na statuetkę dano za to jego kolegom z planu, Salowi Mineo i Natalie Wood oraz reżyserowi. "Buntownik bez powodu" szybko jednak obrósł legendą i swoistym kultem, utrwalonym zresztą przez późniejsze, tragiczne wydarzenia. Wypadek samochodowy Deana, po którym aktora zaczęto jeszcze bardziej utożsamiać z romantycznym bohaterem "Buntownika...", rozpoczął dramatyczną spiralę śmierci. W 1976 roku Mineo, odtwórca roli "Platona", został na ulicy śmiertelnie raniony nożem przez nieznajomego, natomiast Natalie Wood, czyli filmowa Judy, pięć lat później utonęła w niewyjaśnionych dotąd okolicznościach podczas rejsu jachtem.




SERIALE

Zdążyć przed zmrokiem

Podmiejski las, w którym giną dzieci. Tajemnicę morderstw rozwiązuje detektyw Rob Reilly. Aby dojść prawdy, musi skonfrontować się z przeszłością...


Po katastrofie

Kim jest Emilie? Zagadka tożsamości osoby, która jako jedyna przeżyła lotniczą katastrofę w szwajcarskich Alpach...


Wypadek

Wybuch na budowie. Ofiary i pytanie, kto jest odpowiedzialny za nieszczęście. Polly Bevan poruszy sumieniami nie tylko lokalnej wierchuszki...