Już wkrótce zapraszamy na nową stronę Ale kino+ w ramach serwisu CANAL+ telewizja przez internet. Informujemy jednocześnie, że strona zmieni swoją formę, a niektóre materiały i funkcjonalności nie będą dostępne.
Ale kino+
alekino+
Film. MECHANICZNA POMARAŃCZA

MECHANICZNA POMARAŃCZA

A Clockwork Orange
dramat, Wlk. Brytania, 1971, 131 min.
reżyseria: Stanley Kubrick
obsada: Adrienne Corri, Malcolm McDowell, Michael Bates, Patrick Magee
Premiera w Ale kino+: 14.05.2005 r.
5.00
343
25 głosy | 9 miejsce w rankingu

"Mechaniczna pomarańcza" - najbardziej kontrowersyjne przedsięwzięcie w dorobku Stanleya Kubricka - przynosi futurystyczną wizję świata opanowanego przez przemoc, bezmyślne okrucieństwo i państwo policyjne. W chwili premiery film otoczony był aurą skandalu; dziś cieszy się statusem kultowym wśród publiczności, a krytycy zaliczają go do żelaznej klasyki kina.

"Mechaniczna pomarańcza" jest ekranizacją głośnej, eksperymentalnej powieści Anthony'ego Burgessa. Pisarz umieścił akcję swojej książki w Wielkiej Brytanii, w nieokreślonej przyszłości, przedstawiając społeczeństwo w stanie moralnego i etycznego rozpadu. Ulicami rządzą tu gangi pozbawionych skrupułów i jakichkolwiek zahamowań młodych ludzi, dokonujących bezmyślnych aktów gwałtu i przemocy. Na drugim biegunie znajduje się totalitarny rząd przypominający policyjne państwo z "Roku 1984" Orwella. Kubrick pozostał wierny literze powieści, ożywił ją jednak swoją niepospolitą wyobraźnią wizualną i stworzył dzieło na wskroś autorskie, mogące śmiało konkurować z literackim oryginałem.

Bohaterem "Mechanicznej pomarańczy" jest Alex (Malcolm McDowell), herszt czteroosobowego, młodzieżowego gangu, grasującego w nieokreślonym, brytyjskim mieście. Młodzi mężczyźni zabawiają się biciem bezbronnych przechodniów, wdzierają się do mieszkań, rabują, znęcają nad ofiarami, gwałcą kobiety. Wydają się przy tym zupełnie pozbawieni ludzkich uczuć; przemoc jest dla nich naturalnym odruchem, łatwo dostępną rozrywką. Alex rządzi czteroosobowym gangiem żelazną ręką, koledzy podnoszą jednak bunt i wydają przywódcę w ręce policji. Bohater zostaje skazany na długoletnie więzienie. Władze dają mu jednak szansę odzyskania wolności. Jeżeli Alex weźmie udział w eksperymentalnym programie resocjalizacji przestępców, zostanie wypuszczony z więzienia. Bandyta zostaje poddany specyficznej terapii. Lekarze serwują mu przymusowo ogromne porcje obrazów gwałtu, seksu i przemocy, wstrzykując jednocześnie narkotyki powodujące nieznośne cierpienia fizyczne. Wywołują w ten sposób w Alexie odruch Pawłowa; ilekroć młodzieniec spróbuje popełnić zabroniony czyn, doświadczy potwornego ataku młodości i bólu. "Uleczony" Alex trafia z powrotem na ulice, na których wciąż rządzi przemoc; na skutek terapii bohater jest teraz wobec niej zupełnie bezbronny.

STANLEY KUBRICK zrealizował "Mechaniczną pomarańczę" w sterylnym, niemal laboratoryjnym stylu. Chłodna perfekcja dotyczyła zarówno kreacji futurystycznego świata jak i scen przemocy. W roku 1971, w którym film trafił na ekrany, okrucieństwo tych scen wielu widzów i krytyków uznawało za nie do przyjęcia. "Mechaniczna pomarańcza" dostała wprawdzie 4 nominacje do Oscara, 3 do Złotych Globów i 7 do brytyjskiej nagrody BAFTA, ale wywoływała jednocześnie gorące protesty. Co gorsza, wielu młodych widzów opacznie zrozumiało przesłanie filmu: zamiast potraktować go jak ostrzeżenie, niektórzy usiłowali naśladować zdeprawowanych bohaterów. W rezultacie Kubrick po dwóch latach poprosił o wycofanie "Mechanicznej pomarańczy" z rozpowszechniania w Wielkiej Brytanii. Wśród krytyków obrazu znalazł się również autor literackiego pierwowzoru, Anthony Burgess. Pisarz sprzedał prawa do ekranizacji książki za kilkaset dolarów członkom grupy The Rolling Stones jeszcze w latach 60. Początkowo to właśnie muzycy zespołu mieli zagrać dowodzony przez Alexa kwartet bandytów. Ostatecznie odsprzedali jednak prawa do powieści wytwórni Warner Bros. W rezultacie Burgess nie dostał za film ani grosza i nie miał wpływu na kształt scenariusza. Co gorsza, kiedy wokół filmu wybuchł skandal, Kubrick usnął się w cień, i to właśnie nie mający nic wspólnego z produkcją pisarz musiał tłumaczyć się przed opinią publiczną z przedstawionego w "Mechanicznej pomarańczy" nihilizmu i okrucieństwa.

Z perspektywy czasu, otaczające "Mechaniczną pomarańczę" kontrowersje bledną. Pozostaje oryginalne arcydzieło, z wielką rolą Malcolma McDowella, intrygującą, inspirowaną pop-artem scenografią oraz mistrzowskim wykorzystaniem muzyki klasycznej - ta ostatnia umiejętność była zresztą jednym ze znaków firmowych Stanleya Kubricka. Reżyser swoim zwyczajem zrealizował film bezkompromisowy. Zachował nawet w dialogach stworzony przez Burgessa specyficzny slang, którym posługują się bohaterowie książki, pomimo to, że żargon ów jest bardzo mało zrozumiały, a dla czytelników powieści pisarz musiał opracować specjalny, pomocniczy słowniczek.

"Mechaniczna pomarańcza" jest dziś uważana, obok "Fahrenheita 451" Truffauta oraz "Brazil" Terry'ego Gilliama, za jedną z najważniejszych antyutopii w dziejach kina - film, który ostrzega przed przerażającymi konsekwencjami rozwoju zjawisk obecnych w społeczeństwie już dziś.




SERIALE

Zdążyć przed zmrokiem

Podmiejski las, w którym giną dzieci. Tajemnicę morderstw rozwiązuje detektyw Rob Reilly. Aby dojść prawdy, musi skonfrontować się z przeszłością...


Po katastrofie

Kim jest Emilie? Zagadka tożsamości osoby, która jako jedyna przeżyła lotniczą katastrofę w szwajcarskich Alpach...


Wypadek

Wybuch na budowie. Ofiary i pytanie, kto jest odpowiedzialny za nieszczęście. Polly Bevan poruszy sumieniami nie tylko lokalnej wierchuszki...