Ale kino+
alekino+
Film. NA WYLOT

NA WYLOT


dramat obyczajowy, Polska, 1973, 70 min.
reżyseria: Grzegorz Królikiewicz
obsada: Anna Nieborowska, Franciszek Trzeciak, Irena Ładosiówna, Lucyna Winnicka
Premiera w Ale kino+: 3.10.2006 r.
5.00
343
5 głosy | 448 miejsce w rankingu
1
2

Jeden z najgłośniejszych debiutów w historii polskiego kina - kontrowersyjna opowieść o zabójstwie popełnionym przez upodlonych przez życie kochanków, którą zrealizował czołowy eksperymentator polskiego kina, Grzegorz Królikiewicz.

W roku 1933 niemal cała Polska żyła sprawą Jana i Marii Maliszów - dwojga bezrobotnych inteligentów, którzy zabili i okradli listonosza oraz zamordowali swych gospodarzy, którzy byli świadkami zbrodni. Niedługo później Maliszowie zostali zatrzymani, a sąd - zgodnie z obowiązującym prawem - skazał ich na karę śmierci. Przewodniczący składu sędziowskiego podkreślał, że wyrok wynikał z obowiązującego prawa i sam prosił Prezydenta RP o łaskę dla skazanych - w ostatniej chwili ułaskawiona została Maria Maliszowa. Na tej właśnie historii oparł swój debiutancki film Grzegorz Królikiewicz, który podkreślał, że chciał opowiedzieć o "ludziach skrzywdzonych i poniżonych, którzy nie mogą nawiązać kontaktu z otoczeniem i nie potrafią zaspokoić życiowych aspiracji".

Filmowy Jan Malisz (Franciszek Trzeciak) traktowany jest przez wszystkich jak "darmozjad" i człowiek nikomu niepotrzebny - zostaje wyrzucony z pracy w zakładzie fotograficznym, bo zamiast pracować, malował amatorskie rysunki. Jedyną osobą, która go rozumie, jest Maria (Anna Nieborowska) - kobieta nazywana "dziwką", którą Malisz poznaje w pijackiej melinie na przedmieściach Krakowa i z którą niedługo później bierze ślub. Ich miłość wydaje się jedynym, jasnym elementem życia bohaterów, ale przeszkód piętrzy się coraz więcej: Jan nie może znaleźć żadnej pracy, Maria próbuje utrzymywać małżonków z przepisywania nut, a wreszcie - pogardzani przez wszystkich - muszą wyprowadzić się ze skromnego mieszkania u matki. Zabójstwo, jakiego dokonują, ma sprawić, że choć przez chwilę, dzięki ukradzionym pieniądzom, bohaterowie przeniosą się w lepszy, luksusowy świat, jednak po dokonanej zbrodni, z powodu wyrzutów sumienia, Maliszowie postanawiają się rozstać. Bezradni i samotni wpadają w ręce władz, jednak przed sądem po raz ostatni dają dowód swojej miłości - oboje będą próbowali wziąć winę za morderstwo na siebie.

Do głównych ról GRZEGORZ KRÓLIKIEWICZ zaprosił amatorkę Annę Nieborowską (jej jedyna rola filmowa) oraz niezbyt znanego wówczas Franciszka Trzeciaka (za tę rolę otrzymał nagrodę im. Zbyszka Cybulskiego oraz wyróżnienie na festiwalu w Łagowie), dziś cenionego aktora drugiego planu (m.in. "Kilerów 2-óch", "Tulipany", "Kryminalni", ale też "Przypadek Pekosińskiego"). Oboje poddawali się na planie niecodziennym praktykom reżysera, który nie tylko kazał wiele dialogów improwizować, ale też stosował ponoć... hipnozę - dzięki temu właśnie Maliszowie okazują się w pełni autentyczni i przypominają zwykłych "ludzi z ulicy". Równie eksperymentalna okazała się forma filmu - w "Na wylot" reżyser zrezygnował z tradycyjnej narracji, balansował między naturalizmem niektórych scen (np. zabójstwa) a skłonnością do obrazów symbolicznych, całość zaś skomponował na zasadzie utworu muzycznego, który często zmienia rytm. Po premierze pojawiały się też głosy o "amoralności" filmu, ponieważ reżyser nie tylko nie krytykował bohaterów, którzy dokonali bestialskiej zbrodni, ale w pewnym sensie kazał widzowi stać po ich stronie.

"Na wylot" wywołał reakcje skrajne - od całkowitego odrzucenia po bezwarunkowy zachwyt. Krytycy doszukiwali się w filmie m.in. aluzji do Alberta Camusa i Fiodora Dostojewskiego, ale też podawali bohaterów "Na wylot" za przykład współczesnych bohaterów tragicznych, którzy muszą zmierzyć się z bezlitosnym losem. W Polsce film otrzymał m.in. sześć nagród podczas Lubuskiego Lata Filmowego w Łagowie oraz przyznawane przez DKF-y wyróżnienie Don Kichota, ale równie duży sukces odniósł za granicą - z festiwalu filmowego w Mannheim wyjechał z nagrodą krytyków FIPRESCI, wyróżnieniem von Sternberga oraz jury ekumenicznego. "Na wylot" wyznaczył też dalszą drogę artystyczną Grzegorza Królikiewicza - reżysera-eksperymentatora, który przez wiele lat realizował filmy ("Wieczne pretensje", "Zabicie ciotki", "Przypadek Pekosińskiego") bezkompromisowe, ryzykowne, ale też naznaczone swoim niemożliwym do podrobienia, autorskim stylem.




SERIALE

Zdążyć przed zmrokiem

Podmiejski las, w którym giną dzieci. Tajemnicę morderstw rozwiązuje detektyw Rob Reilly. Aby dojść prawdy, musi skonfrontować się z przeszłością...


Po katastrofie

Kim jest Emilie? Zagadka tożsamości osoby, która jako jedyna przeżyła lotniczą katastrofę w szwajcarskich Alpach...


Wypadek

Wybuch na budowie. Ofiary i pytanie, kto jest odpowiedzialny za nieszczęście. Polly Bevan poruszy sumieniami nie tylko lokalnej wierchuszki...