Ale kino+
alekino+
Kino Mówi: Realizm – Łagodna

Kino Mówi: Realizm – Łagodna

Kino Mówi

Prowadzący: Błażej Hrapkowicz

Goście: Anna Sajewicz, Jan Strzelecki

Kino Mówi: Realizm

Zapraszamy do kolejnego odcinka programu "Kino mówi", w którym Błażej Hrapkowicz wraz ze swoimi gośćmi Anną Sajewicz i Janem Strzeleckim zastanawia się nad realizmem w kontekście portretowania współczesnej Rosji na podstawie filmu "Łagodna" w reżyserii Siergieja Łoźnicy.

Czy tradycja rosyjskiego realizmu spod znaku literatury dziewiętnastowiecznej (Tołstoj, Dostojewski) nadal ma wpływ na rosyjskie kino? Czy widać twórców, którzy odnoszą się do tej wielkie tradycji?

Realizm w literaturze było swoistą reakcją na zachodzące zmiany społeczne. Pojawienie się nowych wydarzeń było inspiracją do tworzenia nowych tekstów. Rosyjski realizm XIX wieku charakteryzuje się tym, że kładzie duży naciska na kwestie polityczne. Pojawiają się tematy takie jak: los rosyjskiego człowieka, relacja naród – władza czy przyszłość Rosji. (...) Prekursorem takiej literatury był Gogol, który posługując się satyrą czy groteską w dość ironiczny sposób komentował rosyjskie społeczeństwo. Z kolei Iwan Turgieniew, który jest ojcem realizmu krytycznego, mówił o konflikcie pokoleń. Warto także pamiętać o Dostojewskim, który pisał w nurcie realizmu krytycznego i zajmował się bardziej problemami niższych warstw społecznych (takimi jak: prostytucja, bieda, przemoc).

Czy we współczesnym rosyjskim kinie możemy znaleźć kontynuatorów tej tradycji?

Myślę, że bardzo wiele z Gogola ma w sobie Siergiej Łoźnica, który tworzy kino z jednej strony pesymistyczne, ale z drugiej oddające realia. Jednak mimo wszystko jest to poetyka surrealistyczna, w której ważną rolę odgrywają groteska, ironia, humor. Filmy Łoźnicy są bardzo zabawne i to łączy je w bezpośredni sposób z Gogolem. Łoźnica w "Łagodnej" odwołuje się do twórczości łagrowej Dostojewskiego, np. do "Wspomnień z domu umarłych". Jurij Bykow z kolei lubi stawiać swoich bohaterów w sytuacjach dwuznacznych moralnie wyborów – i to także są problemy, które porusza Dostojewski.

W jaki sposób na taki komentarz społeczno-polityczny reaguje władza rosyjska?

Władza oczywiście nie promuje filmów artystycznych. Na przykład w przypadku omawianego dziś przez nas filmu "Łagodna" po pokazie na festiwalu w Cannes podkreślano w rosyjskich mediach wszystkie negatywne reakcje. Pisano, że został "wybuczny" i prawie nie było słychać oklasków.

Polityka kulturalna stawia raczej na produkcje historyczne i takie, które podkreślają sukcesy imperium rosyjskiego czy związku radzieckiego – i to te filmy właśnie mają największe budżety. Jednak udaje się robić też filmy niewygodne, krytyczne wobec rosyjskiej rzeczywistości. Nie cieszą się one może przychylnością władzy, ale powstają. Wydaje się, że polityka władz polega na ignorowaniu tego typu artystycznej działalności.

(...) Jaki obraz wyłania się z filmu "Łagodna"?

Siergiej Łoźnica stawia pytanie, co powinien zrobić postsowiecki człowieka – a w jaki sposób może się znów uczłowieczyć. Druga Wojna Światowa była traumatycznym przeżyciem dla Rosjan i często jest pierwszym tematem podejmowanym przez nich w rozmowach. Łoźnica kręci swoje filmy właśnie wokół tego tematu. Wskazuje, że po zmianie systemu wartości po 1991 r. nie nastąpiła dekonstrukcja mitu sowieckiego. Rosyjskie społeczeństwo odwołuje się do przeszłości, która może nie była najlepsza, ale przynajmniej była znana.

Fabuła filmu:

Dramat psychologiczny w reżyserii Siergieja Łoźnicy inspirowany nowelą Fiodora Dostojewskiego przenosi widza w krainę zbrodni bez kary.

Czytaj opis filmu: Łagodna

Zobacz stronę cyklu: Kino Mówi: Realizm

OGLĄDAJ INNE PROGRAMY Z CYKLU KINO MÓWI